สรุปแผนผังสมองจุดที่เสียหายจากโรคซึมเศร้า พร้อมกับแสดงให้เห็นด้วยค่ะว่า จุดนั้นใช้สารสื่อประสาทอะไร


สรุปแผนผังสมองจุดที่เสียหายจากโรคซึมเศร้า พร้อมกับแสดงให้เห็นด้วยค่ะว่า จุดนั้นใช้สารสื่อประสาทอะไร

.

.

สมองไม่ใช่ถังใส่สารสื่อประสาทว่าอะไรสูงอะไรต่ำ แต่สมองคือถนนที่ยั้วเยี้ยดั่งถนนกรุงเทพ แต่ละถนนใช้สารสื่อประสาทไม่เหมือนกันค่ะ

.

และนี่คือตำแหน่งมีการเสียหายในโรคซึมเศร้า และจะกลับมาถ้าได้รับการรักษา ไล่จากซ้ายไปขวาตามภาพ

.

PFC (Prefrontal cortex) - สมองส่วนตรรกะ ตัดสินใจ ยับยั้งยั่งชั่งใจ 

สารประสาทที่ต่ำลง: Serotonin(S), Noradrenaline(N) , Dopamine(D)

ผล: เสียความสามารถในการจดจ่อ, รู้สึกไร้กำลังในการทำอะไร, อารมณ์เศร้า, รู้สึกไร้ค่า อยากติดสินใจจบชีวิต 

.

____________________

BF - Basal forebrain: ประสานงานช่วยเรื่องการจดจ่อ, การเรียนรูั, ตื่นตัว, อารมณ์

สารประสาทที่ต่ำลง: N, S, D, Acetylcholine (จุดเด่นของตำแหน่งนี้)

ผล: เสริมจุดอื่น - ความจำแย่ลง, จดจ่อน้อยลง, ความกระฉับกระเฉงลดลง

.

____________________

S (Striatum) + NA (Nucleus accumbens) - ศูนย์ความสนใจ และความสุขจากทำสิ่งที่ชอบ

สารประสาทที่ต่ำลง: S, D (Dopamine เป็นตัวหลัก)

ผล: ตัวหลักในการเกิดภาวะสิ้นยินดี (Anhedonia), เลิกสนใจสิ่งที่ชอบทำ (Loss of interest), รู้สึกอ่อนเพลีย กำลังเชิงกายภาพลดลงจริงๆ

.

____________________

A - Amygdala - ศูนย์แปลผล/รับรู้เรื่องอารมณ์ โดยเฉพาะอารมณ์เชิงลบ

สารประสาทที่ต่ำลง: N, S, D 

ผล: ตัวหลักในการเกิดอารมณ์เศร้า (Depressive mood), รู้สึกไร้ค่า, เพิ่มความรู้สึกอยากปลิดชีพตัวเอง 

.

____________________

H - Hypothalamus: ดูแลเรื่องสัญชาตญาณ การหิว/อิ่ม, หลับตื่น 

สารประสาทที่ต่ำลง: N, S, D 

ผล: ตัวหลักในการเกิดการนอนไม่หลับ หรือหลับมากขึ้น, ทำให้หิวมากขึ้น (มักมาตอนอาการคงที่), หิวน้อยลงจนไม่อยากกินอะไร (ช่วงกำเริบรุนแรง)

.

____________________

T - Thalamus: ศูนย์ประสานงานวงจรทั้งสมอง

สารประสาทที่ต่ำลง: N, S, D 

ผล: เสริมความรุนแรงส่วนอื่นๆ

.

____________________

 NT - Neurotransmitter center: ศูนย์วงจรระบบเซลล์ประสาทที่สร้างสารสื่อประสาทจำเพาะ เช่น

ศูนย์ Serotonin (Raphe nucleus)

ศูนย์ Noradrenaline (Locus ceruleus)

ศูนย์ Dopamine (Ventral tegmentum area)

ผล: เสริมอาการข้ออื่นๆ หรืออาจจะมองเป็นต้นตอของอาการในข้ออื่นก็ได้ค่ะ เพราะจริงๆ มันเป็นจุดต้นกำเนิดของเซลล์ประสาท ให้ใยประสาทไปกระตุ้นส่วนข้างบนหลายจุด

.

____________________

C - Cerebellum: ศูนย์ปนะสานงานการเคลือนไหว

สารประสาทที่ต่ำลง: N, S

ผล: อาการอ่อนล้า ไม่มีแรงในการทำอะไร

.

____________________

ดังนั้นโรคซึมเศร้า มันไม่ใช่แค่อารมณ์เศร้า แต่หลายจุดในสมองนั้นพังจริง เซลล์ประสาทแต่ละจุด สร้างสารสื่อประสาทได้น้อยลง อาการเลยเกิดสารพัด

แต่แต่ละคนเกิดแต่ละจุดไม่เท่ากันค่ะ ที่เหมือนกันคือ หากรักษาบริหารสุขภาพจิตโดยนักจิตบำบัด และกินยาสม่ำเสมอ เซลล์ประสาทจะกลับมาแตกแขนงใหม่ และทำงานได้เหมือนเดิม

เป็นกำลังใจให้ค่ะ





จริงๆ มีอีกจุดที่ไม่มีใน paper นี้คือ Hippocampus ค่ะ

เซลล์ประสาทในส่วน Dentate gyrus จะแบ่งตัวได้ช้าลงมาก, การแตกแขนงลดลง ทำให้สมองจุดนี้ฝ่อลง

ทำงานหลักในเรื่องการสร้างความจำระยะยาว การเรียนรู้ และการเรียกใช้ความจำ

สารสื่อประสาทหลักจะเป็น Acetylcholine





บทความทั้งหมดเขียนเรียบเรียงโดยคุณ Eva - อิศวาพร

gunhotnewsขอขอบคุณครับ 


ผู้โพส: gunhotnews
วันที่: 13 มี.ค. 2568 12:39
จำนวนคนเข้าชมทั้งหมด:61
หมวด: พูดคุย

 

 

 

 


  แสดงความคิดเห็น
 
 
 
ชื่อ
กรุณากรอกข้อความตามภาพ    *ตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ทุกตัวและมีอักษรภาษาไทยผสม 
อัพโหลดรูปที่นี่ และนำโค๊ด HTML Code มาใส่ในข้อความที่ต้องการ