ธาลัสซีเมียคืออะไร ใน 5 นาที
เลือดของคนเรามีส่วนประกอบสำคัญคือ เม็ดเลือดแดง นำพาออกซิเจน เม็ดเลือดขาว สู้เชื้อโรค เกล็ดเลือด ทำให้เลือดแข็งตัวเมื่อมีแผล
ธาลัสซีเมียคือโรคเลือดจางหมวดหนึ่ง ซึ่งแบ่งเป็นหลายชนิดย่อย
เป็นโรคของเม็ดเลือดแดง โดยเป็นความผิดปกติของส่วนที่เรียกว่า ฮีโมโกลบิน
ซึ่งเป็นหน่วยจับออกซิเจนของเม็ดเลือดแดง
เพื่อไม่ให้ตกใจหรือกลัวเกินไป ผมจะคุยเรื่องความรุนแรงของโรคก่อน
ความรุนแรงของโรค แบ่งเป็น 3 ระดับให้เข้าใจง่าย
1. เป็นโรค : เป็นแบบรุนแรง ร่างกายจะซีดมาก ซีดเรื่อยๆ ต้องรับเลือดเป็นระยะ
2. เป็นโรค : เวลาปกติไม่มีปัญหาอะไร แต่เวลามีไข้ ไม่สบาย ติดเชื้อ เม็ดเลือดแดงจะแตก
3. เป็นพาหะ : ไม่มีอาการ ไม่ต้องรักษา ไม่ต้องทำอะไรทั้งนั้น ถ้าไม่คิดจะมีลูกก็ไม่ต้องไปสนใจมันเลย
เวลาไปตรวจเลือด หมอจะสงสัยว่าเป็นธาลัสซีเมียเมื่อ
1. ตรวจCBC ตรวจเลือดครบ ดูเม็ดเลือดแดง ขาว เกล็ดเลือด แล้วพบว่า :
เม็ดเลือดแดงน้อย – ขนาดเม็ดเลือดแดงเล็ก – รูปร่างเม็ดเลือดแดงไม่ปกติ
ถ้าเจอแบบนี้ หมอจะต้องหาว่า เป็นธาลัสซีเมียหรือเป็นเลือดจางชนิดอื่นๆ ซึ่งต้องใช้ข้อมูลประกอบ
2. ตรวจการแตกของเม็ดเลือดแดง : มีหลายวิธี ส่วนมากทำในคนท้อง
3. ตรวจ ยีน หรือตรวจ Hemoglobin typing อันนี้จะชัวร์สุด
คนส่วนมาก หมอจะทักว่าสงสัยธาลัสซีเมียจากการตรวจ CBC แล้วจะแนะนำให้ไปตรวจ Hemoglobin typing ต่อ
ทำไมต้องตรวจ
ที่ต้องตรวจเพราะ
1. ถ้าแต่งงานมีลูก พันธุกรรมของลูกจะมาจากพ่อละแม่ หากเราเป็นธาลัสซีเมีย
ไม่ว่าจะเป็นพาหะหรือเป็นโรค แล้วเกิดแฟนเรามียีนธาลัสซีเมีย
ลูกก็มีโอกาสเป็น ... และถ้าส่วนผสมเหมาะเจาะพอดี
ลูกของเราอาจจะกลายเป็นธาลัสซีเมียชนิดรุนแรงได้ทั้งที่พ่อแม่ไม่มีอาการ
ซึ่งน่ากลัว เพราะแบบรุนแรง มีตั้งแต่ชนิดที่ตายตั้งแต่อยู่ในท้องแม่ ,
ชนิดที่ต้องรับเลือดไปตลอดชีวิต ซึ่งจะเกิดความลำบากตามมามากมาย
ดังนั้นต้องตรวจก่อนแต่ง จะได้วางแผนการมีลูกได้ถูก
2. ถ้าเราเป็นเลือดจาง
เลือดจางจากธาลัสซีเมียที่ไม่มีอาการ มักไม่อันตราย
เลือดจางจากพาหะธาลัสซีเมีย ยิ่งไม่มีอันตราย
เรากลัวว่าเลือดจางเกิดจากเรื่องอื่นที่ไม่ใช่ธาลัสซีเมีย เช่น เสียเลือด
มีแผลในทางเดินอาหาร เป็นมะเร็งแล้วเลือดจาง ...
ถ้าหากไม่รู้ชัดๆว่าตกลงเป็นธาลัสซีเมียหรือเปล่า
บางครั้งต้องไปตรวจอะไรอย่างอื่นที่เจ็บตัววุ่นวายได้
ธาลัสซีเมียมีกี่ชนิด
-เวลาพูดถึง ธาลัสซีเมียในเมืองไทย หมอจะหมายความถึงธาลัสซีเมียทั้งชนิดอัลฟ่าเบต้าและกลุ่มฮีโมโกลบินผิดปกติ
ซึ่งมีหลายชนิด
... ถ้าอยากรู้ไปอ่านเอาเองครับ เพราะ(โคตร)ยาว เยอะ
รู้ชนิดที่ตนเองเป็นก็พอ
ธาลัสซีเมียจะหายไหม
มันคือโรคพันธุกรรม ไม่หายครับ .... (จริงๆหายได้ แต่เราจะรักษาแค่บางกรณีที่ถ้าไม่รักาแล้วอายุสั้นลง)
กลไกของโรคทำให้เกิดอาการได้ยังไง
-ไปอ่านเอง ถ้าเราไม่ได้เป็นชนิดเป็นโรค ไม่มีความจำเป็นที่ต้องรู้
และถ้าเป็นโรคและต้องรักษา ก็ควรอ่านเองหรือถามหมอที่รักษา
เป็นพาหะธาลัสซีเมีย ต้องกินFolicชีวิตหรือไม่
-ไม่ต้องครับ พาหะไม่ใช่โรค ไม่ต้องกิน Folic เพราะไม่ช่วยอะไร
เป็นเลือดจางธาลัสซีเมีย ต้องกินยาธาตุเหล็กไหม
-คนที่เป็นธาลัสซีเมีย จะมีเหล็กเกินในร่างกาย ไม่ได้ขาดธาตุเหล็ก
ดังนั้นคนที่เป็นโรคธาลัสซีเมีย ไม่ควรกินยาธาตุเหล็ก ยกเว้นว่าแพทย์ตรวจแล้วว่าเป็นธาลัสซีเมียที่ขาดธาตุเหล็ก
ธาลัสซีเมียเป็นมะเร็งหรือเปล่า ต่างกับลูคีเมียยังไง
- ไม่เกี่ยว ลูคีเมียน่ะมะเร็ง ธาลัสซีเมียไม่ใช่มะเร็งคนละโรคเลย
เฮ้ย หมอ แล้วที่ตอนนั้นมีหมอบอกว่าเป็นโลหิตจางพันธุกรรมลิวคีเมีย เลยไปกินยาหม้อแล้วหายมะเร็งลิวคีเมียล่ะ
- ... แปลว่าคุณฟังหมอบอกผิด เข้าใจว่าตนเป็นลิวคีเมียทั้งที่ไม่ได้เป็น
แถมเจอหมอยาหม้อหลอกอีกต่อนึง ... โปรดกลับไปถามหมอให้แน่ๆว่าเป็นโรคอะไร
และอย่าลืมตรวจไตและตับ
ธาลัสซีเมียเหมือนกับลูคีเมียยังไง
- ธาลัสซีเมียเหมือนกับลูคีเมียตรง ... เป็นทับศัพท์ภาษาอังกฤษ ที่ลงท้ายด้วยคำว่าเมียเหมือนกัน
ซึ่งเมียแรกไม่น่ากลัว แต่เมียที่สองนั้นน่ากลัวแค่นั้นเอง
